Pałacyk Konopackiego

Kość niezgody, czyli o tym jak Ksawery Konopacki w grobie się przewraca.zdjęcie
Ksawery Konopacki zapoczątkował dzieje Nowej Pragi ok 1861 roku. W tym okresie dokonał  parcelacji piaszczystych terenów  znajdujących się na północ od kolejowej linii petersburskiej oraz zlecił budowę domu, nazywanego dziś Pałacykiem Konopackiego. To właśnie ta perła praskiej architektury w ostatnim czasie spędza sen z  powiek zarówno mieszkańcom dzielnicy, jak i radnym.


Dom Ksawerego Konopackiego, czy jak go dziś nazywano Pałacyk (Strzelecka 11/13), bez wątpienia wyróżnia się na tle innych praskich kamienic. Wzniesiony został w klimacie włoskiego  neorenesansu, na planie prostokąta jako dwukondygnacyjna willa  z jedenastoosiową fasadą od strony ulicy Środkowej z ozdobnymi opaskami  oraz trójkątnymi naczółkami nad oknami, które nie dotrwały dzisiejszych czasów. Od ulicy Strzeleckiej  została zaprojektowana krótsza, trzyosiowa elewacja z ryzalitem.
Pałacyk tak wygląda mniej więcej do dziś. Mniej więcej ponieważ z dnia na dzień pobada w większą ruinę i to dodatkowo prowokuje do dyskusji, albowiem Pałacyk Pana Ksawerego zapisał się w historii nie tylko z uwagi na walory architektoniczne. W 1881 roku przeszedł na własność rosyjskiego generała Agafona Wachwachowa, który był wtedy właścicielem sąsiednich parceli, następnie powędrował w ręce żydowskiej spółki trudniącej się handlem drewnem „Edelman i Papierny”, która prosperowała przez  około ćwierć wieku. Rok 1924 przyniósł ze sobą nowe perspektywy. Teren wraz z zabudowaniem został wykupiony przez magistrat z planami realizacji celów oświatowych. I tak w kolejnych latach Pałacyk gościł w swoich progach przedszkole, a na dalszych terenach działki wybudowana została szkoła.
Dziś jego przeznaczenie budzi kontrowersje i dzieli społeczność zainteresowaną jego losem. Praska Wspólnota Samorządowa widzi w jego zaciszu Muzeum Żołnierzy Wyklętych. Inicjatywa stworzenia takiej placówki jest bez dwóch zdań słusznym założeniem, jednak  sam Pałacyk nie posiada historycznych uwarunkowań do realizacji takiego przedsięwzięcia w jego murach (w jego historii nie ma żadnej wzmianki dot. okresu okupacji radzieckiej, zakwaterowania funkcjonariuszy aparatu represji, przetrzymywania żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego itp.)  Należy przy tym wspomnieć, że w najbliższym sąsiedztwie Domu Ksawerego Konopackiego znajduje się była katowania NKWD i WUBP. W okresie od 1944 do 1948 r. przy Strzeleckiej 8 ulokowana została główna kwatera komunistycznego aparatu represji. To właśnie w murach tego budynku przetrzymywani, katowani i zabijani byli nasi bohaterowie współcześnie określani mianem Żołnierzy Wyklętych. Jest to zatem miejsce idealne na stworzenie placówki muzealnej, upamiętniającej tragiczne losy przetrzymywanych przez komunistów i poległych w walce o wolność, polskich patriotów.
Spora ilość mieszkańców dzielnicy ma na zagospodarowanie Pałacyku jednak inny pomysł. Pragną utworzyć w nim miejsce w którym będą mogli się spotkać i popracować twórczo. Myślą o miejscu w którym okoliczna młodzież znajdzie ucieczkę od narkotycznych komputerów lub ciemnych bram, chcą Domu Kultury.

Kiedy oprowadzam wycieczki po Pradze i zatrzymuję się przy Pałacyku Konopackiego, ludzie zachwycają się jego architekturą i zatroskani pytają, czy został wpisany do rejestru zabytków. Opowiadam wtedy o jego historii i planach na jego zagospodarowanie, o pomyśle na Muzeum i konkurencyjnym projekcie Domu Kultury. Spacerowicze wtedy rozglądają się po okolicy i zawsze dopingują tej drugiej inicjatywie – dodaje Martyna Górska, licencjonowany przewodnik miejski.

Problem z zagospodarowaniem obiektu jednak zdaje się być rozstrzygnięty. Stowarzyszenie Kolekcjonerzy Czasu w związku z długo trwającą debatą dotyczącą przeznaczenia Pałacyku, poprosiło o wydanie opinii w tej sprawie wiceprezydenta Warszawy, p. Michała Olszewskiego. W odpowiedzi na zapytanie Stowarzyszenia, udzielonej przez Biuro Polityki Lokalowej m. st. Warszawy w dniu 08.06.2015 możemy przeczytać, iż obiekt przeznaczony jest do realizacji projektu Centrum Kulturowo
-Społecznego Domu Kultury Praga z funkcją senioralną. Oznacza to, że w Pałacyku Konopackiego nie powstanie tak „promowane” przez Praską Wspólnotę Samorządową, Muzeum Żołnierzy Wyklętych. Jest to dowód na to, że jeżeli takowa placówka miałaby powstać na terenie dzielnicy Pragi Północ, to jedynym i słusznym miejscem, w 100% adekwatnym,  jest była katownia NKWD i WUBP znajdująca się w sąsiedztwie Pałacyku, czyli przy ul. Strzeleckiej 8.
Utworzenie w willi Konopackiego Domu Kultury, będzie swoistą kontynuacją tradycji oświatowej w tym miejscu, na czym skorzystają zarówno najmłodsi jak i najstarsi mieszkańcy dzielnicy.
A Pan Ksawery? – przecież tworzył, zakładał, budował, a nie dzielił.


28.07.2017 r. 

W dniu 12 lipca 2017 r. p. Paweł Barański Dyrektor Stołecznego Zarządu Budowy Miasta na stronie internetowej Zarządu opublikował zamówienie na: Zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych w ramach zadania inwestycyjnego pn.: „Modernizacja zabytkowego budynku przy ul. Strzeleckiej 11/13 – Pałacyk Konopackiego”. OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU – Roboty budowlane.
Po tej informacji w sieci radość sięgała zenitu, zwłaszcza po artykule w Gazecie Wyborczej, w której można przeczytać min.:

Na parterze ma się znaleźć klub seniora dla ok. 10 osób, z własnym aneksem kuchennym, pokój dla matki z dzieckiem, pracownia mody i szycia, recepcja i kącik malucha oraz kawiarnia, która będzie mogła pomieścić 25 osób.

Na piętrze znajdzie się zaplecze biurowe domu kultury, a na poddaszu – sala muzyczna dla ok. 30 osób i dwie mniejsze salki.

Zaprojektowany przez Aleksandra Jana Woydego pałacyk miał barwną historię. – Ten budynek to świadectwo powstawania Nowej Pragi. Kiedy w 1861 r. Ksawery Konopacki rozpoczął parcelację Nowej Pragi, co oznaczało tworzenie nowej dzielnicy, pałacyk był w centrum tego założenia – mówił w zeszłym roku podczas konferencji przed budynkiem Michał Krasucki, stołeczny konserwator zabytków.

Znajdzie się też kilka nie potwierdzonych nieścisłości dotyczących wykorzystywania obiektu przez SS i wojska sowieckie, ale bierzemy to na kanwę bogatej historii obiektu, której osobą wizję ma każdy z nas.

Skala prac, jakie mają zostać wykonane przy zabytku jest olbrzymia. Na potrzebę realizacji projektu, wykonana została ekspertyza mykologiczna, której wyniki wskazują działania jakie powinny zostać podjęte przed rozpoczęciem jakichkolwiek prac budowlanych, (min. opryski wszystkich przegród budowlanych, wykonać osuszenie ścian do wilgotności względnej poniżej 20%, wykucie otworów wentylacyjnych w zamurowanych oknach parteru, dokonywanie kontroli mikologicznej przynajmniej raz w miesiącu, po pracach grzybobójczych wykonać naświetlenie wszystkich pomieszczeń lampami ultrafioletowymi, następnie wykonać ozonowanie itp.) w celu uzyskania akceptacji mykologa budowlanego a tym samym późniejszą adaptację obiektu na stały pobyt ludzi, bez ryzyka powikłań zdrowotnych. Dodatkowo Stołeczny Konserwator Zabytków, w zakresie możliwości prowadzenia prac przy obiekcie dwie opinie:

 Z dnia 7 marca 2016 roku określił:

(…planowana adaptacja obiektu na dom kultury musi uwzględniać zachowanie układu przestrzennego wnętrz budynku. Zachowane powinny być elementy historycznego wystroju wnętrz, a w przypadku ich złego stanu technicznego powinny zostać odtworzone: ościeżnice, stolarka drzwiowa, bariera schodów. Z uwagi na zły stan techniczny elewacji i elementów wyposażenia wnętrz tego obiektu przed przystąpieniem do prac projektowych należy wykonać dokładne inwentaryzacje: elewacji, z uwzględnieniem detalu, schodów wewnętrznych (pochwyt, tralki, słupki, profil stopni i belek policzkowych) oraz stolarki okiennej i drzwiowej wraz z ościeżnicami oraz przeprowadzić badania stratygraficzne w celu ustalenia pierwotnej kolorystyki i materiałów zastosowanych do wykończenia elewacji. Konieczne opracowanie jest programu prac konserwatorskich i restauratorskich elewacji (z uwzględnieniem odtworzenia brakującego detalu w tradycyjnych technologiach), odtworzeniowego projektu stolarki okiennej i drzwiowej (na podstawie zachowanych i zinwentaryzowanych reliktów – okna ościeżnicowe z wewnętrznymi okiennicami, drzwi płycinowe – wewnętrzne i zewnętrzne), programu prac konserwatorskich i restauratorskich dla żeliwnych balkonów. Ze względu na zwilgocenie i zasolenie przyziemia może się okazać konieczne wykonanie tynków renowacyjnych we wnętrzach i na elewacjach. Z uwagi na fakt, że w wielu fragmentach elewacji zniszczeniu uległy nie tylko tynki, ale także cegła (szczególnie w pasie cokołowym), konieczne będzie przemurowanie fragmentów oraz wymiana poszczególnych cegieł. Przy w/w pracach zaleca się zastosowanie zaprawy wapienno-trasowej oraz cegły o parametrach zbliżonych do oryginalnej…)

oraz z 23 listopada 2016 roku gdzie SKZ określił możliwość przeprowadzenia przebudowy niektórych pomieszczeń:

(…planowana adaptacja obiektu na dom kultury musi uwzględniać zachowanie układu przestrzennego wnętrz budynku. Stołeczny Konserwator Zabytków po zapoznaniu się z planowanym zamierzeniem dopuszcza rozbudowę piwnic pomiędzy ryzalitami budynku o salę wielofunkcyjną, której strop stanowiłby jednocześnie taras wyniesiony o ok. 1 m nad poziom terenu. W celu zapewnienia wyjścia na taras możliwe jest wykorzystanie istniejących otworów drzwiowych w głównym korpusie budynku i jednym ze skrzydeł (z odpowiednim dostosowaniem ich wysokości do poziomu tarasu), a także wykonanie nowego otworu drzwiowego w przeciwległym skrzydle budynku, aby zachować symetrię i poprawić funkcjonalność pomieszczeń.Odnośnie do wydzielenia we wnętrzu budynku korytarza przez wprowadzenie szklanych przepierzeń z drzwiami organ ochrony zabytków nie wnosi zastrzeżeń. Z uwagi na zły stan techniczny i konieczność zapewnienia bezpiecznej ewakuacyjnej klatki schodowej dopuszczalne jest wykonanie nowej, betonowej konstrukcji środkowej klatki, pod warunkiem odtworzenia balustrady oraz formy i okładziny stopni. Jednocześnie informuję, że zgodnie z art. 36 w/w ustawy o ochronie zabytków wszelkie prace przy obiekcie i na terenie wpisanym do rejestru zabytków wymagają uzyskania pozwolenia Stołecznego Konserwatora Zabytków…)

Powyższe oraz opis przedmiotu zamówienia potwierdza wspomniany wcześniej ogrom prac, jaki czeka wykonawcę w celu realizacji zadania. Stowarzyszenie interesuje się losem obiektu od dawna (braliśmy min. udział w focusie dot. zagospodarowania i wykorzystania obiektu), naturalnym jest zatem, że w tym wypadku również pochyliliśmy się nad sprawą.  Zdając sobie sprawę, że modernizacja Pałacyku nie jest prostym zadaniem i wymaga olbrzymiego nakładu pracy oraz środków finansowych,  zaniepokoiły nas kryteria wyboru oferty jakie przyjęte zostały dla przedmiotowego zamówienia:

Kryteria Znaczenie
Cena 60,00
Okres rękojmi 20,00
Termin wykonania zamówienia 20,00

W piśmie do p. Pawła Barańskiego Dyrektora Stołecznego Zarządu Rozbudowy Miasta z dnia 26.07.2017 r., napisaliśmy:

(…W naszej opinii, obiekt dla którego stworzony został program funkcjonalno-użytkowy w oparciu o społeczne postulaty w procesie konsultacyjnym: „Pałacyk Konopackiego – wspólne miejsce kultury”, a tym samym o kluczowe potrzeby mieszkańców, zgłoszone podczas konsultacji społecznych, powinien zostać zmodernizowany w oparciu o doświadczenie wykonawcy oraz okres rękojmi, a nie cenę proponowaną, która w Państwa zamówieniu stanowi główny czynnik wyboru (waga 60%). 

W związku z powyższym, zwracamy się z prośbą o przeprowadzenie dokładnej analizy złożonych ofert, pod kątem posiadanego przez oferentów doświadczenia i unieważnienia  postępowania w przypadku niespełnienia przez żadnego z oferentów tego kryterium…)

SZRM koszt modernizacji obiektu szacuje na ok 20 milionów złotych (jak podaje GW), chcielibyśmy zatem by pieniądze te były wydane z faktycznym pożytkiem dla mieszkańców, zgodnie ze sztuką i przepisami prawa. W odpowiedzi Dyrektor Paweł Barański, zapewnia: 

(…Stołeczny Zarząd Rozbudowy Miasta dziękuje za zainteresowanie się postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego na: Zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych w ramach zadania inwestycyjnego pn.: „Modernizacja zabytkowego budynku przy ul. Strzeleckiej 11/13 – Pałacyk Konopackiego” i traktuje korespondencję w niniejszej sprawie jako formę dialogu społecznego.

Informujemy, iż SZRM dokona wyboru najkorzystniejszej oferty na podstawie kryteriów oceny ofert określonych w ogłoszeniu i SIWZ, który to wybór będzie poprzedzony oceną doświadczenia Wykonawcy oraz kwalifikacji zawodowych osób wyznaczonych przez Wykonawcę do realizacji przedmiotowego zamówienia. (…) Warunki udziału w postępowaniu odnoszą się do właściwości i specyfiki przedmiotu zamówienia, na istotę której wskazują również Państwo. Od ich spełnienia uzależniony jest udział Wykonawcy w niniejszym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego…) [całość w załączniku niżej]

Termin otwarcia ofert wyznaczony został na 28 lipca 2017 r. wierzymy, że wybór zostanie dokonany prawidłowo, będziemy się jednak przyglądać sprawie. 


31.07.2017 r.
W dniu 28 lipca 2017 roku, nastąpiło otwarcie ofert na modernizację Pałacyku Konopackiego. Łącznie wpłynęło 7 ofert w rozpiętości cenowej od 8 300 000,00 do 13 364 085,94 zł:

Czekamy na informację o wyłonieniu wykonawcy modernizacji, która jest elementem Zintegrowanego Programu Rewitalizacji do 2022 roku. 

Zintegrowany Program Rewitalizacji został przyjęty jesienią 2015 r. przez Radę Miasta i tworzony wspólnie z mieszkańcami, lokalnymi  organizacjami pozarządowymi, ekspertami oraz aktywistami miejskimi. Działania w jego ramach skupiają się w trzech dzielnicach (Praga-Północ, Praga-Południe, Targówek) i obejmują 6 obszarów: Nowa i Stara Praga, Szmulowizna, Kamionek, Targówek Mieszkaniowy i Fabryczny.

Zdjęcia pochodzą ze strony Stołecznego Zarządu Rozbudowy Miasta

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *