Fabryka Kas Pancernych Stalobetonowych „Stanisław Zwierzchowski i Synowie”

W chwili powstania zakładu ul. Strzelecka była zabudowana w większości drewnianymi i murowanymi domami mieszkalnymi. Jedynie w pobliżu ul. Szwedzkiej powstawały pierwsze zakłady przemysłowe. Zakład Pulsta powstał najprawdopodobniej w 1887 r. i początkowo działał w innym miejscu. Prawdopodobnie w 1912 r. Gustaw Pulst nabył posesję przy Strzeleckiej 30 i zbudował tam niewielki budynek fabryczny, istniejący do dziś. Produkcja obejmowała maszyny dla przemysłu tytoniowego i tabacznego, drzewnego, papierniczego, a także spożywczego. Produkowano również wyposażenie (piece) dla piekarń.

Po I wojnie zakład przejął Stanisław Zwierzchowski, Fabryka wytwarzała kasy i szkatuly pancerne, sejfy, urządzenia do skarbców i prosperowała na tyle dobrze, że z dochodów rodzina wybudowała modernistyczną kamienicę przy ul. Stalowej 47, sąsiadującą z podwórzem zakładowym. W roku 1947 Alfred Zwierzchowski przyłączył się do spółdzielni pracy „Skarbiec”,  która pozostaje użytkownikiem obiektu do roku 2010, opuszczony na początku 2000 r. obiekt zaczyna ulegać stopniowej degradacji.

Stowarzyszenie Kolekcjonerzy Czasu poniżej prezentowanym wnioskiem wspiera działania Towarzystwa Przyjaciół Pragi, na rzecz ratowania i ochrony dawnej Fabryki Kas Pancernych. 

Występując w imieniu Stowarzyszenia Kolekcjonerzy Czasu, zwracam się z uprzejmą prośbą o wpisanie do rejestru zabytków nieruchomych budynku hali głównej Zakładu Wyrobów Mechanicznych Gustawa Pulsta, późniejszej Fabryki Kas Pancernych i Stalbetonowych Stanisław Zwierzchowski i Synowie przy ul. Strzeleckiej 30/32 (…) Detale architektoniczne nawiązują do pobliskiej  fabryki lamp Braci Brunner i domów mieszkalnych przy ul. Szwedzkiej. Ta wzajemna korelacja nie tylko podnosi rangę fabryki S. Zwierzchowskiego ale również podkreśla olbrzymie znaczenie historyczne  ulicy Strzeleckiej. W 2005 r. zespół przemysłowy Fabryki Kas Pancernych i Stalbetonowych Stanisław Zwierzchowski i Synowie został wpisany do gminnej ewidencji zabytków (Nr ID/: PPN07215). Postępującą degradację ratować mógł wpis do rejestru zabytków, jednak z niezrozumiałych przyczyn 20-08-2012 r. wpisem do rejestru zabytków objęto wyłącznie elewacje frontowe budynku oznaczone w załączniku graficznym do decyzji nr 1092, pozostawiając resztę zabudowy bez ochrony prawnej, a co za tym idzie, skazując ją na zniszczenie. W związku z powyższym wnoszę jak w sentencji, udzielając tym samym poparcia dla wniosku złożonego przez Towarzystwo Przyjaciół Pragi w dniu 19.02.2016 r. w przedmiotowej sprawie.

Pismem z dnia 26 sierpnia 2016 r.  Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków p. Barbara Jezierska poinformowała:

Odpowiadając na pismo Towarzystwa [przyp. red. Przyjaciół Pragi] dotyczące weryfikacji decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 20 sierpnia 2011 roku, orzekającej o wpisaniu do rejestry zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego elewacji frontowej hali fabrycznej z zespołu dawnej Fabryki Kas Pancernych i Stalobetonowych Stanisław Zwierzchowski i Synowie położonej w Warszawie przy ul. Strzeleckiej 30/32 (nr rej. A-1092) proszę o przyjęcie następującego stanowiska:


1/ Tryb weryfikacji decyzji administracyjnych określa art. 145 Kodeksu Postępowania Administracyjnego. Przyczyna wznowienia postępowania określona w art. 145 par. 1 pkt  wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej. Nadto te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Jednakże w toku postępowania organ konserwatorski poddał analizie całość wyczerpującego materiału dowodowego (szerzej w uzasadnieniu wzmiankowanej decyzji w załączniku).


2/ Nadmieniam, iż ustawa z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami umożliwia objęcie prawną ochroną również jedynie części zabytku nieruchomego (vide art. 3 ust. 1). W oparciu o obowiązującą definicję legalną zabytku objęto tego rodzaju ochroną m.in.elewacje frontowe budynku rozdzielni i budynku warsztatowo – magazynowego, wchodzącego w skład zabudować podstacji elektrycznej wzniesionej w 1929 roku na nieruchomości położonej przy ul. Mińskiej 46 oraz elewacje frontowe budynków warsztatowych  zespołu zabudować Fabryki Brązów i Sreber Braci Łopieńskich, położonego przy ul. Hożej 55.


A zatem, uznając zasadę powagi rzeczy osądzonej, nie widzę możliwości weryfikacji omawianej decyzji MWKZ.

Stanowisko zajęte przez MWKZ, jest dla nas nie zrozumiałe, pokazuje powierzchowność podejmowanych decyzji jak również brak, badania kontekstowości wnioskowanych decyzji. W skrócie: Nie wpiszę do rejestru, bo nie.

Prezentowane zdjęcia są materiałem archiwalnym z 2013 roku. (dodatkowo graficznie „postarzone”)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *