Stolarska 9

Kamienica zlokalizowana przy ul Stolarskiej 9, była opisywana w rysie historycznym, w ramach prowadzonego projektu Praskie Zakamarki – TU

Z wyjątkiem ciekawej przeszłości kamienicy, należy również wrócić uwagę na jej bezpośrednie sąsiedztwo, tj. lokalizację względem obiektów wykorzystywanych min. przez NKWD.

Zdjęcie lotnicze z 1945 roku: żółte znaczniki – zidentyfikowane obiekty, zielony znaczki – przedmiotowy obiekt.

Prace dokumentacyjne przeprowadzone przez Stowarzyszenie Kolekcjonerzy Czasu w kwietniu 2016 r. miały na celu potwierdzenie, lub zaprzeczenie koncepcjom stawianym przez Stowarzyszenie o przeszłości i wykorzystaniu obiektu zlokalizowanego przy ul. Stolarskiej 9 w Warszawie przez struktury komunistycznych aparatów represji.

Aktualnie obiekt jest częściowo zamieszkały, nie znajduje się w rejestrze zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego, figuruje natomiast w gminnej ewidencji zabytków pod numerem PPN07701. We wrześniu br. kwestia własności kamienicy stała się obiektem zainteresowania Burmistrza Dzielnicy Praga-Północ w kontekście możliwych nieprawidłowości w zakresie reprywatyzacji.

Wnioski z przeprowadzonych czynności:

  1. Piwnice kamienicy podzielone są na małe pomieszczenia, każde posiada drewniane drzwi, do większości jest dostęp z głównego korytarza piwnicznego (Plan roboczy piwnic: miejsca jasnoszare– obniżony sufit; ciemnoszare – zabudowa drewniana; linie przerywane – drzwi).
  2. W drzwiach do jednego z pomieszczeń piwnicznych znajduje się charakterystyczna kratka , podobne znajdowane były w obiektach zajmowanych w okresie przez aparaty represji, np. w piwnicach przy ul Świerszcza 2, gdzie stacjonował Główny Zarząd Informacji Wojskowej.
  3. Na korytarzu głównym znajdują się charakterystyczne dla aresztów kalendarze kreskowe, które w obiektach takich jak Strzelecka 8 czy Świerszcza 2, zidentyfikowane zostały jako pozostawione przez osadzonych. Ich obecność na korytarzu nie wyklucza ich wiarygodności, na Strzeleckiej 8 w trakcie oględzin konserwatorskich w których nasze Stowarzyszenie brało udział na prawach strony, inskrypcje zostały zidentyfikowane również w ciągach korytarzy.
  4. W szczelinach ściany w jednym z pomieszczeń, odnaleziono ukryte artefakty, dowodzić to może chęci pozostawienia po sobie „czegoś” przez przetrzymywane tam osoby – medaliki.
  5. Zaskakująca i wymagająca wyjaśnienia jest obecność zamknięć pomieszczeń piwnicznych od środka, tzn. zdecydowana większość pomieszczeń piwnicznych (pojedynczych komórek), posiada zamknięcie drzwi od wewnątrz. Sugerować to może, że pomieszczenia wykorzystywane były w późniejszym czasie jako schronienie.
  6. Obiekt nie objęty ochroną konserwatorską oraz programem badawczym Instytutu Pamięci Narodowej, wymaga weryfikacji pod kątem obecności śladów pozostawionych w piwnicach.

W dniu 16 maja 2016 roku, Stowarzyszenie Kolekcjonerzy Czasu złożyło wniosek do Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, o objęcie ochroną prawną przedmiotowego obiektu, jak również do Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa o zaopiniowanie i poparcie działań:

  1. MWKZ – brak odpowiedzi do dnia dzisiejszego
  2. ROPWiM – odpowiedź – brak możliwości podjęcia tematu, w związku z likwidacją ROPWiM

W dniu 02.11.2016 r. sprawozdanie z w/w czynności wraz z kompletem dokumentacji zdjęciowej, przekazane zostało do Instytutu Pamięci Narodowej.


05.12.2017

W maju 2016 roku Stowarzyszenie Kolekcjonerzy Czasu złożyło wniosek  (więcej w tej sprawie pisaliśmy TU) do  Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, o objęcie ochroną prawną przedmiotowego obiektu, jak również do Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa o zaopiniowanie i poparcie działań. 
Dr hab Andrzej Kunert, Sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa 1 czerwca 2016 roku udzieliła następującej odpowiedzi: 

(… Z uwagą zapoznałem się z Pani pismem, jednak muszę z przykrością zauważyć iż wnioskowane w im działania są poza kompetencją likwidowanej obecnie Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Przebadanie rzeczonego obiekt pod kątem istnienia w nim materialnych śladów eksterminacji obywateli polskich przez funkcjonariuszy instytucji sowieckich, może zostać przeprowadzone przez wyspecjalizowany w tej materii Instytut Pamięci Narodowej…)  

Dr Łukasz Kamiński Prezes Instytutu Pamięci Narodowej w dniu 16 czerwca 2016 roku, w sprawie Stolarskiej 9 zajął następujące stanowisko:

(… Stolarska 9 nie pojawiła się w dostępnych nam źródłach i wymaga weryfikacji…)

W związku z brakiem procedowania wniosku przez MWKZ, złożyliśmy zapytanie o aktualny etap postępowania w rzeczonej sprawie, w związku z czym w dniu 13 października 2017 roku MWKZ wystąpił do IPN z prośbą o udostępnienie informacji w zakresie przedmiotowego obiektu:

(…Działając w związku z wnioskiem Stowarzyszenia Kolekcjonerzy Czasu, o wpisanie do rejestru zabytków budynku położonego w Warszawie przy ul. Stolarskiej 9, którego piwnice, według ustaleń ww. Stowarzyszenia noszą ślady zbrodni stalinowskiego aparatu represji, Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków zwraca się z prośbą o udostępnienie wszelkich posiadanych przez Instytut Pamięci Narodowej materiałów i dokumentacji
dotyczącej przedmiotowego obiektu, potwierdzających powyższe ustalenia, a mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie MWKZ…)

W świetle powyższego, zarówno w związku z naszymi ustaleniami, jak również potwierdzeniem przez IPN konieczności przebadania obiektu, powinno się coś wydarzyć. Nie mamy jednak wiedzy czy i jakie dokumenty mogły zostać udostępnione przez IPN dla MWKZ. Z całą pewnością jednak efektem naszych działań jest postanowienie nr 730/2017 z dnia 21 listopada 2017 roku w którym Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków postanawia:

1. wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie wpisu do rejestru zabytków budynku zlokalizowanego przy ul. Stolarskiej 9 w Warszawie, wzniesionego w 1928 roku (dz. ew. nr 7, obręb 4-13-04, dzielnica Praga Północ, pow. warszawski)
2. dopuścić organizację społeczną – Stowarzyszenie Kolekcjonerzy Czasu w charakterze strony do postępowania w sprawie wpisu ww. obiektu do rejestru zabytków.

Zbyt wcześnie jeszcze by mówić o przełomie w sprawie ciągnącej się blisko półtora roku, mamy jednak nadzieje, że materiały przez nas zgromadzone, okażą się wystarczające do podjęcia działań odpowiednich urzędów i instytucji w tej sprawie. Jest to tym bardziej istotne, że obecnie kamienica jest już wysiedlona i stanowi pustostan, w którym bezdomni szukają schronienia przed zimnem. Ma to niestety zgubny wpływ na stan zachowania obiektu, czego dowodem jest pożar poddasza jaki miał miejsce 29 października 2017 roku. 

Fot. Agnieszka Ostaszewska (źródło: Facebook)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *