Wniosek o ochronę pomnika ofiar epidemii dżumy

W dniu 28.03.2018 r. Stowarzyszenie Kolekcjonerzy Czasu złożyło wniosek do Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków prof. Jakuba Lewickiego, o objęcie ochroną prawną pomnika ofiar epidemii dżumy  zlokalizowanego przy ul. Malborskiej  w Warszawie.

5 października 1777 r. Marszałek Wielki Koronny Stanisław Lubomirski wydał obwołanie:

 

Szerząca się w Rzeczypospolitej morowa zaraza, miejsca nawet odległe nieubezpieczone łatwo zasięgać mogąca, każdemu powszechnym grozi nieszczęściem. Przeto troskliwością obywatelów miejsca tego i chęcią brania się do jak najprędszego ratunku zagrzany z obowiązków Urzędu mego Marszałkowskiego, mając w czułości, by miasto rezydencji JKMci, Warszawa, a w nim umieszczeni obywatele ochroną swoją, ile możności, znajdowali, te najdokładniejsze wynajduję być środki, aby ku tym pewniejszemu i ubezpieczeniu i łatwiejszemu podróżnych i kupców przybywających z miejsc odległych rozeznaniu, towarów zaś i fantów wszelkich rewidowaniu i okurzaniu, a podejrzanych osób niedopuszczeniu, lub kwarantann odprawowaniu, toż miasto okopać, do czego gdy łatwiejsze, ile bez funduszu, nie wynajdują się sposoby, a czas przynaglający i trwoga samychże obywatelów, chętnie do działania tej czynności skłaniających się, prędkiego wymaga uskutecznienia.”

Epidemia dżumy panująca na rozległych obszarach Polski do Warszawy dotarła w 1708 r. Zmarłych mieszkańców grzebano natomiast na cmentarzu utworzonym poza granicami miasta. Na jego miejsce wybrano wieś Stare Bródno. Dziś ostatnią istniejącą pamiątką ofiar wspomnianej epidemii  jest pomnik tzw. „zadżumionych” znajdujący się przy ul. Malborskiej na Targówku. W rzeczywistości jest to ostatni z istniejących nagrobków, cmentarza epidemicznego znajdującego się kiedyś w tym rejonie, pomiędzy ulicami św. Wincentego, Ostródzką i Malborską. Nagrobek – Michała Walembergera z 1708 roku i jest to również prawdopodobnie najstarszy zachowany cmentarny pomnik nagrobny w Warszawie.

Na obelisku znajdują się słowa:

Tu Michał Walemberger powietrzem ruszony z synem i córką leży, który od swey żony te pamiątkę odbiera, prosząc mijających do Boga o westchnienie na dusze leżących, w dzień drugi września wieku skończył, doczekał w rok Pański tysiąc siedemset ósmy.

Zgodnie z  Ustawą z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami:

Art. 3. Użyte w ustawie określenia oznaczają:

1) zabytek – nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową;

przedmiotowy obiekt stanowi świadectwo minionej epoki oraz zdarzenia, mającego wpływ na rozwój osadnictwa wraz z historią lokalnych nekropolii w tym epidemicznych, ówcześnie znajdujących się poza granicami miasta,  natomiast ich pozostałości na terenie ściśle zabudowanego m. st. Warszawy. W związku z powyższym, wnoszę jak w sentencji.

Tekst: Anna Straszyńska

Zdjęcia Włodzimierz Datkowski

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *