Zespół zabudowań Instytutu Tele – i Radiotechnicznego jest zabytkiem!

Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków – Jakub Lewicki wpisał do rejestru zabytków trzy budynki należące do zespołu zabudowań Instytutu Tele- i Radiotechnicznego: gmach główny wzdłuż ul. Ratuszowej, budynek dawnych koszar w środkowej części posesji i budynek dawnych koszar wzdłuż ul. Borowskiego, położone w Warszawie przy ul. Ratuszowej 11, z uwagi na zachowane wartości historyczne, artystyczne i naukowe – można przeczytać na stronie www.mwkz.pl

W dniu 24.04.2017 r. Stowarzyszenie Kolekcjonerzy Czasu wystąpiło do Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z wnioskiem o objęcie ochroną prawną napisów znajdujących się na dawnych magazynach amunicji przy ul. Borowskiego w Warszawie. Zachowane do dziś zniekształcone litery, złożone często z błędami w słowa stanowią ciekawą atrakcję “regionu”. Pozostawili je prawdopodobnie patrolujący koszary i pilnujący magazynów armiści. Wśród nich można znaleźć np. карауль (warta), молитва (modlitwa) czy дурак (dureń), inicjały oraz nazwiska patrolujących opatrzone datami – Miednikowa stojącego na warcie w 1899 roku, Pemra w 1909 roku, Michaiła Nikiforowa w 1910 roku, Biełausowa w 1911 roku, Iwana Łazura w 1914 roku oraz Kriwowa, Szpaihlera, Bardaszewa, Rybnikowa, Karpa Awdiejewa oraz Bromowicza, który podpisał się  na murze jako ostatni – 4 września 1914 roku, czyli niecały rok przed opuszczeniem praskich koszar przez rosyjskie wojska. Zagłębiając się jednak bardziej można zauważyć, że napisy pozostawili nie tylko Kozacy z 2. Pułku, ale także żołnierze z 185. Pułku Siedleckiego i 187. Rezerwowego Pułku Piechoty.

W toku sprawy, rozszerzony został zakres postępowania o budynek główny i równoległy do niego, położony w  środkowej części posesji drugi budynek magazynowy. 

Zabudowania pokoszarowe, jako ślad obecności wojsk carskich na terenie Pragi i unikalny dokument obecności konkretnych osób służących w wyżej wspomnianym pułku, są czytelnym świadectwem wydarzeń historycznych początku XX w. i historii miasta i dzielnicy. Na wartość historyczną dawnych koszar składają się nie tylko napisy na murach dawnych budynków, ale też ciągłość ich użytkowania po zmianie funkcji w okresie międzywojennym. Rzadkie połączenie carskiego budownictwa wojskowego i modernistycznej architektury użyteczności publicznej wyróżnia zespół zabudowy przy ul. Ratuszowej 11 pod względem artystycznym i typologicznym. Budynki Instytutu Tele- i Radiotechnicznego, pełniące od 80 lat nieprzerwanie nadaną w latach 30. XX w. funkcję, są materialnym świadectwem pionierskiej pracy na rzecz rozwoju polskiej myśli technicznej w dziedzinie łączności elektronicznej i radiowej, w tym działalności najwybitniejszego polskiego radioelektronika – prof. Janusza Groszkowskiego. Upamiętniają także działalność Juliana Putermana – twórcy licznych obiektów użyteczności publicznej na terenie Warszawy. Są cennym przykładem stylistyki warszawskiego modernizmu lat 30. XX w. z powściągliwą dekoracją z cegły (w przebudowanych partiach koszar) oraz wyprawą tynkarską elewacji, opracowaną w sposób starannie podkreślający jej artykulację architektoniczną (w gmachu głównym). Jej przejawem we wnętrzach są zachowane elementy wyposażenia, m.in połączenie lastrykowych posadzek z elegancką ślusarką balustrad klatek schodowych gmachu głównego. O wysokich walorach architektonicznych świadczy także charakterystyczny dla budynków użyteczności publicznej mecenatu państwowego monumentalizm głównego gmachu, wyrażający się w proporcjach oraz wystroju fasady i sali konferencyjnej. Wymienione walory sprawiają, że przedmiotowe budynki są cennym źródłem wiedzy dla historyków i varsavianistów, co świadczy o wartościach naukowych. Powyższe wartości zostały także potwierdzone w opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa.
-www.mwkz.pl

W dniu 21 sierpnia 2018 r. Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał do rejestru zabytków nieruchomych rzeczone obiekty. Decyzja nie jest ostateczna, stronom przysługują odwołania.

Tekst: Anna Straszyńska

Zdjęcia: Anna Szwałkiewicz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *